Program „Rodzina na swoim” to preferencyjny kredyt objęty dopłatami do oprocentowania finansowanymi poprzez Bank Gospodarstwa Krajowego z budżetu państwa. Jest to program przeznaczony dla małżeństw lub osób samotnie wychowujących przynajmniej jedno dziecko. Osoby samotnie wychowujące dzieci mogą skorzystać z programu, jeśli przynajmniej jedno dziecko jest niepełnoletnie, pobierany jest zasiłek pielęgnacyjny na dziecko (bez względu na wiek) lub jeśli dziecko nie zakończyło jeszcze edukacji (do 25 roku życia). Państwo dopłaca do kredytu mieszkaniowego maksymalnie przez 8 lat.
Kredyt hipoteczny może być przeznaczony na zakup domu lub lokalu mieszkalnego oraz na budowę domu tzw. systemem gospodarczym. Osoba ubiegająca się o kredyt preferencyjny nie może być właścicielem lub współwłaścicielem lokalu mieszkalnego. Powierzchnia użytkowa kredytowanego lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego nie może przekraczać odpowiednio 75 mkw. i 140 mkw.
Uczestnicy programu otrzymują dofinansowanie wysokości połowy sumy odsetek naliczonych według tzw. stopy referencyjnej. Stopa referencyjna wyliczana jest na podstawie trzymiesięcznej stopy WIBOR powiększonej o 2 punkty procentowe. Z preferencyjnego programu dopłat można skorzystać tylko jednorazowo, a dopłaty otrzymywane są przez 8 lat.
Program „Rodzina na swoim” prowadzony jest przez Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK), który pośredniczy w przekazywaniu dopłat z budżetu państwa. Dopłaty dotyczą jedynie kredytów w złotych, udzielonych przez banki, które podpisały umowę z BGK. Kredyt w ramach programu „Rodzina na swoim” można obecnie uzyskać w PKO BP, Pekao, Banku Pocztowym, bankach spółdzielczych zrzeszonych w Banku Polskiej Spółdzielczości, Mazowieckim Banku Regionalnym i Gospodarczym Banku Wielkopolskim oraz Spółdzielczych Kasach Oszczędnościowo-Kredytowych (SKOK’ach). Chęć uczestnictwa w programie wykazuje kilkanaście banków komercyjnych i kilka z nich już udziela tego typu kredytów.
Znowelizowana ustawa o dopłatach rządowych przewiduje tez wyższe limity dotyczące cen nieruchomości w rejonach Polski. Odbiegające od cen rynkowych limity cenowe stanowiły dotychczas największy hamulec rozwoju tego programu.
Dopłaty można otrzymać, gdy na dzień zawarcia umowy docelowy kredytobiorca jest najemcą, bądź przysługuje mu spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, pod warunkiem, że wraz z zawarciem umowy zobowiąże się on do:
- rozwiązania umowy najmu i opróżnienia lokalu mieszkalnego
- wypowiedzenia członkostwa w spółdzielni mieszkaniowej, w której przysługuje mu spółdzielcze prawo lokatorskie lub do zrzeczenia się tego prawa w terminie 6 miesięcy od dnia uzyskania prawa własności lub uzyskania spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego/domu jednorodzinnego, bądź pozwolenia na użytkowanie wybudowanego domu jednorodzinnego.
Na jaki cel
Z kredytu może być sfinansowany zakup:
- lokalu mieszkalnego
- spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu
- domu jednorodzinnego
Z kredytu może być sfinansowany również koszt:
- wkładu budowlanego
- nadbudowy, przebudowy lub rozbudowy budynku mieszkalnego
- adaptacji budynku lub lokalu o innym przeznaczeniu na cele mieszkalne.
Dopłaty do kredytów mieszkaniowych zwolnione z PIT
Osoby, które zdecydowały się na skorzystanie z takiego dofinansowania, mogą mieć obawy, czy wartość dopłaty nie zostanie potraktowana jako przychód. Ustawodawca zrezygnował z opodatkowania dopłat do oprocentowania kredytów mieszkaniowych udzielanych w ramach programu „Rodzina na swoim”. Podstawą zwolnienia jest art. 21 ust. 1 pkt 124 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.), który stanowi, że dopłaty do oprocentowania kredytów preferencyjnych stosowane na podstawie ustawy o finansowym wsparciu rodzin w nabywaniu własnego mieszkania (Dz.U. nr 183, poz. 1354 z późn. zm.) są zwolnione z podatku.
W związku z powyższym dopłata do oprocentowania kredytu udzielanego na zakup lokalu mieszkalnego, budowę i zakup domu jednorodzinnego albo wniesienie wkładu budowlanego do spółdzielni mieszkaniowej nie stanowi przychodu dla beneficjenta programu, np. małżeństwa, osoby samotnie wychowującej dziecko.
Wartość dopłaty, tj. odsetek zapłaconych przez państwo, nie wpływa na podstawę opodatkowania. Podatnik nie musi wykazywać też takiej kwoty w żadnym zeznaniu.
W praktyce liczba mieszkań kwalifikujących się do uzyskania dopłaty jest wyższa niż wskazywałyby zestawienia mówiące o cenach ofertowych. Ceny transakcyjne są wyraźnie niższe – od cen ofertowych można czasem wynegocjować nawet 20% rabatu. W skali całego kraju nawet połowa lokali może spełniać kryterium cenowe.